Odpowiedniki świadomości
One to razem z ich aktualnymi odpowiednikami w świadomości, a więc wyobrażeniami, sądami, uczuciami, pragnieniami i postanowieniami bywają wymieniane jako źródło, z którego wychowanie czerpie, a równocześnie jako materiał, który ono formuje. Rzuca się od razu w oczy, iż nie ma prawie dyspozycji psychicznej lub procesu psychicznego, w którym wychowanie nie widziałoby swego materiału. Jest to oczywiście sytuacja dla psychologii pedagogicznej nieco kłopotliwa, skoro obowiązkiem jej staje się ogarnięcie pewnego terenu tak rozległego. Wprawdzie psychologię pedagogiczną nie obchodzi np. inteligencja czy też pamięć sama dla siebie, a tylko w stosunku do procesów wychowawczych, to jednak oddzielenie w zakresie każdej dyspozycji tych składników, które mają znaczenie dla wychowania, od tych, które go nie mają, jest teoretycznie i praktycznie bardzo trudne i daje się zrealizować jedynie w pewnych granicach. Trudność zwiększa to, iż ujęcie istoty poszczególnych dyspozycji i wzajemny ich stosunek bywa sprawą sporną.